تبلیغات
عطش

عطش
 
نویسندگان
نظر سنجی
با سلام . لطفا نظرتونو در مورد وبلاگ بیان کنید ؟








هر كس شب قدررا احیا بدارد, خداوند مهربان گناهان او را مى آمرزد


شکلک های محدثه

 درباره سوره قدر, شب قدر, معناى قدر, تعیین شب قدر, تكالیف شب قدر و شیوه هاى بهره جویى از این شب بزرگ و ارتباط با خداوند مهربان, مطالب قابل اهمیتى وجود دارد, كه ما خلاصه آن را مورد مطالعه قرار مى دهیم.


ثواب قرائت
امام باقر(ع) فرموده است: هر كس سوره (انا انزلناه) را با صداى بلند بخواند, مثل كسى خواهد بود كه شمشیر به دوش گرفته و در راه خداوند جهاد مى كند و هر كس آن را پنهان و آهسته بخواند, مانند كسى است كه در راه خدا, به خون خود غلتیده است.(1)

 


معناى شب قدر
چرا این شب, شب قدر نامیده شده, در آن چه اسرارى نهفته و چه وقایع و حوادثى در آن رخ داده و رخ مى دهد؟
مفسران قرآن كریم با استفاده از قرآن و احادیث پیشوایان معصوم(علیهم السلام), درباره نام گذارى این شب به شب قدر مطالب و دلایل زیادى آورده اند, كه مهم ترین و مناسب ترین آن ها بدین شرح است:


1ـ شب قدر, یعنى شب بزرگ و با عظمت, زیرا در قرآن كریم قدر به معناى منزلت وبزرگى خداوند عالم آمده هم چنان كه در این آیه مى خوانیم: ما قدروا الله حق قدره(2) آنان عظمت خداوند را نشناختند. و حبیش در كتاب وجوه القرآن لیله القدر را به لیله العظمه معنا كرده(3) رمز این بزرگى هم در خود سوره قدر بیان گردیده است آن جا كه مى فرماید: شب قدر, از هزار ماه بهتر است.


2 ـ شب با ارزش و پر قیمت, جهت دیگرى براى معناى قدر مى تواند باشد, زیرا از یك سو در همین سوره مى خوانیم: عبادت در این شب از عبادت در هزار ماه بهتر و با ارزش تر است در فارسى هم مى گوییم: قدر جوانى, قدرسلامت ونعمتى را كه در اختیار دارى, بدان .



3 ـ قدر به معناى سختى معیشت نیز آمده, در قرآن كریم مى خوانیم: ومن قدر علیه رزقه فلینفق مما آتاه الله(4) هر كس گرفتار تنگى روزى و تنگدستى در زندگى شود مقدارى از آنچه را خداوند به او عطا كرده, در راه خدا انفاق نماید.


4 ـ طبق آیات متعدد قرآن كریم, قدر به معناى اندازه گیرى, تقدیر و تنظیم امور آمده است. در آیه اى مى خوانیم: ما قرآن را در شب مباركى نازل كردیم, و ما همواره بیم دهنده بوده ایم; و در آن شب: فیها یفرق كل إمر حكیم (5) هر كارى, بر طبق حكمت خداوند, تعیین و تنظیم مى گردد.


راغب اصفهانى, مى نویسد: لیله القدر اى لیله قیضها لامور مخصوصه( 6) شب قدر, یعنى شبى كه خداوند براى تنظیم و تعیین امور مخصوصى, آن را آماده و مقرر فرموده است.


طبق روایات فراوانى كه وارد شده, در شب قدر, سرنوشت افراد براى سال آینده, مانند: رزق و روزى, مرگ و میر(7), خوشى و ناخوشى, و امور و حوادث دیگر زندگى, بر اساس استعدادها و لیاقت ها, رقم مى خورد, و این تقدیر و تنظیم حكیمانه هم, در انسان هیچ گونه اجبار و سلب اختیارى به وجود نمى آورد.

 


درباره تنظیم و تقدیر سرنوشت افراد در شب قدر براى سال آتى آنان, امام صادق(ع)فرموده است: التقدیر فى لیله القدر تسعه عشر, والابرام فى لیله احدى و عشرین, والامضإ فى لیله ثلاث و عشرین(8) تقدیر امور و سرنوشت ها در شب نوزدهم, تحكیم آن در شب بیست و یكم و امضاى آن در شب بیست و سوم صورت مى گیرد.


آرى, به خاطر اهمیت شب قدر, ارزش و عظمت آن, نزول فرشتگان بى شمار آسمانى به زمین و سرنوشت سازى این شب الاهى ده ها روایت در كتاب ها و تفسیرهاى شیعه و اهل سنت وارد شده است. در بیان پیامبر گرامى اسلام(ص) هم مى خوانیم: من قام لیله القدر ایمانا و احتسابا, غفر له ما تقدم من ذنبه(9) هر كس در شب قدراز روى ایمان و اخلاص, به قیام و عبادت ایستد, گناهان گذشته او, بخشیده و آمرزیده مى شود.

 

 


شب قدرى كه قرآن كریم, آن را بهتر از هزار ماه معرفى مى كند حدود یك صد حدیث, در كتاب ها و تفسیرهاى شیعه و اهل سنت, درباره عظمت آن واردشده, چه شبى مى باشد؟


مجموع مطالبى كه از قرآن كریم و احادیث شیعه و اهل سنت, در مورد تعیین شب قدربه دست مى آید را در موارد زیر مى توان خلاصه نمود:
1 ـ در این كه شب قدردر ماه مبارك رمضان قرار دارد, هیچ گونه تردیدى نمى توان به خود راه داد, چون از یك سو خداوند فرموده: قرآن در ماه رمضان نازل شده.(10) و از سوى دیگر در سوره قدرهم آمده: آن (قرآن) را در شب قدر نازل كردیم; و این كه شب قدردر ماه مبارك رمضان قرار دارد, مورد اتفاق روایات و مفسرین قرآن است.


2 ـ شب قدر، در دهه آخر ماه مبارك رمضان قرار دارد, روایات فراوان و نظریه هاى مفسران شیعه و اهل سنت, آن را حتمى مى شمارد.(11) پس در این مورد هم تردیدى نیست.
عایشه روایت مى كند: تلاش و كوششى را كه مى دیدم رسول خدا(ص), در دهه آخر ماه مبارك رمضان انجام مى داد, در اوقات دیگر انجام نمى داد.(12)


3 ـ طبق روایات فراوانى كه در منابع شیعى آمده, شب هاى نوزدهم, بیست و یكم و بیست و سوم ماه مبارك رمضان (شبهاى قدر)معرفى شده اند,(13) اما امام باقر(ع) دایره آن را محدودتر نموده, و در پاسخ (عبدالواحد بن مختار انصارى) كه خواستار تعیین یكى از آن شب ها از سوى امام(ع) بود, فرموده اند: ما علیك إن تعمل فى لیلتین, هى احدیهما.(14) ایرادى ندارد هر دو شب را به عبادت و شب زنده دارى مشغول باش, زیرا شب قدریكى از این دو شب مى باشد.


4 ـ در میان شب بیست و یكم و شب بیست و سوم  در عین حالى كه خدا و رسول(ص) و امامان(علیهم السلام), براى زنده نگهداشتن روح امید و نشاط و اهمیت به اطاعت و عبادت بندگان و تقرب آنان, سعى در مخفى داشتن شب قدرداشته اند ـ آن طور كه از تعدادى از احادیث استفاده مى شود, احتمال شب قدر بودن شب بیست و سوم را مى توان تقویت نمود و معتبرتر دانست.

 

 


زیرا در چند روایت آمده: رسول خدا(ص) به عبادت و شب زنده دارى دهه آخر ماه مبارك رمضان سفارش مى كرد, امام على(ع) مى فرماید: شب بیست و سوم، در عین حالى كه باران شدیدى آمده بود و مسجد مدینه را گل و آب فرا گرفته بود, رسول خدا(ع), ما را به نماز وا مى داشت, و با وجود این كه صورت و بینى آن حضرت, گل آلود شده بود, دست از عبادت و شب زنده دارى نمى كشید.(15)
                                     


امام باقر(ص) هم فرموده است: عبدالله بن انیس انصارى، كه در (جهینه)زندگى مى كرد و با مدینه فاصله داشت, به حضور رسول خدا(ص) رسید و عرض كرد: من شتر و گوسفند و چوپانهایى دارم, و نمى توانم زیاد در شهر بمانم, اما دوست مى دارم, یكى از شبهاى ماه رمضان را برایم تعیین كنى, تا در آن شب به شهر آمده و به نماز و عبادت بپردازم.

 


رسول خدا(ص) او را نزدیك خویش كشید, و در گوش او چیزى گفت, آن مرد هم شب بیست و سوم ماه مبارك رمضان, در مدینه حضور یافت, به عبادت و شب زنده دارى پرداخت, و صبح به محل و سراغ كار خود بازگشت.(16)

 


همچنین در روایت مى خوانیم: رسول خدا(ص) شب بیست و سوم, به صورت افراد آب مى پاشید تا آنها را خواب نگیرد چنانكه حضرت فاطمه زهرا(س) همه اعضاى خانواده را وادار مى كرد, روز بخوابند, شب كم غذا بخورند تا بتوانند شب بیست و سوم را بیدار بمانند, و مى فرمود: انسان محروم كسى است, كه از خیر و فضیلت این شب محروم بماند. (17)

 


بارى, اگر چه با توجه به شواهد حدیثى و تاریخى, احتمال شب قدر بودن بیست و سوم ماه مبارك رمضان را تایید كردیم, اما همان طور كه دربالا هم اشاره شد, پیغمبر(ص) و امامان معصوم(علیهم السلام), عنایت داشتند, كه شب قدر براى افراد مخفى بماند, تا آنان با اطاعت و عبادت در چند شب, براى درك شب قدر و معارف و معنویات آن, تلاش و جستجوى بیش ترى داشته باشند.


به روایت (ابن ابى الحدید) وقتى درباره تعیین شب قدراز امیر مومنان(ع) سوال مى شود, آن حضرت از مشخص كردن, طفره مى رود و مى فرماید: لیس إشك إن الله انما یسترها عنكم نظرا لكم, لا نكم لو إعلمكموها, عملتم فیها و تركتم غیرها, وإرجو إن لا تخطئكم ان شإ الله (18) در این جهت تردید ندارم, كه خداوند جهت مخفى داشتن (شب قدر) به شما نظر و عنایت دارد, زیرا اگر آن را براى شما اعلام داشته بود, در همان شب به عمل عبادت مى پرداختید و عبادت در شب هاى دیگر را ترك مى نمودید, ومن هم به خواست خداوند (در مورد بهره بردارى شما از شب هاى دیگر) امیدوارم شما را محروم نگردانم.



براى عبادت و درك فضیلت و فیض شب قدر, عموما به مسجدها مى رویم, اما براى این كه با انجام اعمال جنبى ـ كه خود نیز اعمال پر فضیلتى است ـ خویشتن را براى درك عظمت و فضایل عمیق شب قدرآماده تر گردانیم تا بتوانیم در نورانیت قرآن نورانى شویم و بافرشتگان پاك آسمانى هم نوا گردیم و موجى در دریاى روح خود ایجاد كنیم.

 

 


پیشوایان والامقام اسلام, ما را به انجام تكالیف زیر دعوت نموده اند.
1 ـ غسل شب قدر
غسل, از یك سو عبادت است, چون مى بایست به (نیت تقرب و اطاعت خداوند)انجام شود, و از سوى دیگر نظافت و بهداشت مى باشد, چون با شست وشوى بدن, هر مومنى خود را براى حضور در مجامع عمومى و ملاقات سالم و جاذب با اهل ایمان آماده و منظم مى گرداند.


امام صادق(ع) فرموده است:(هركس براى شب هاى هفدهم,نوزدهم,بیست و یكم و بیست سوم ماه مبارك رمضان, كه امید ((شب قدر))بودن آنها مى رود, غسل انجام دهد, از گناهان پاك مى گردد, و مانند روزى مى شود كه از مادر متولد گردیده است).(19)

 


2 ـ احیا و شب زنده دارى
همان طور كه در سیره پیامبر(ص) و حضرت فاطمه(س) مطالعه كردیم, احیا, بیدار بودن و شب هاى قدر را باعبادت سپرى نمودن, از تكالیف دیگر در این شب ها مى باشد. بارى, شب زنده دارى با عبادت و دعا, وظیفه اى براى همه شب هاى قدر است, اما امام حسن عسكرى(ع) فرموده: فلا یفوتك احیإ لیله ثلاث و عشرین;(20) اگر نتوانستى در شب هاى دیگر احیا داشته باشى, سعى كن احیا و شب زنده دارى شب بیست و سوم را از دست ندهى.


امام باقر(ع) نیز, فرموده است: هر كس شب قدررا احیا بدارد, خداوند مهربان گناهان او را مى آمرزد... .(21)


اما نكته بسیار مهمى كه درباره احیا باید مورد توجه باشد, این است كه, اولا: شب را تاسفیده صبح به عبادت و دعا بگذرانیم; ثانیا:  به بیدارى چشم قناعت نكنیم, زیرا آنچه داراى اهمیت فوق العاده است, بیدارى دل و آگاهى و بصیرتى است كه انسان را در محضر الهى و قرآن كریم و فرشتگان آسمانى, مودب و منظم و لایق گرداند.



زیرا, فرشتگان آسمانى كه به زمین نزول مى كند, طبق روایت نخست به محضر حضرت صاحب الامر(ع) شرف حضور مى یابند,(22) تا علاوه بر سلامت آفرینى در شب قدر یا سلام رسانى به بندگان,(23) پیام الله را به حجه الله (ع) ابلاغ دارند(24) و طبیعى است اگر (حجه الله(ع)  از وضع عباد الله رضایت و خرسندى داشته باشد, وضع تقدیر و سرنوشت سال آینده عباد الله از جانب الله ،وضع بهتر و سعادتمندانه ترى خواهد بود.

 


3 ـ قرآن بر سر گرفتن
تكلیف دیگر شبهاى قدر، قرآن به سرگرفتن است. مومنان روزه گرفته, در ماه خدا و خانه خدا, كتاب خدا را گشوده, به سرگرفته و آن را شفیع خود قرار مى دهند. آن ها به محتواى قرآن مى اندیشند, به آغوش آن پناه مى برند و با قرآن پیوند و پیمان مجدد برقرار مى نمایند, تا با معارف نورانى آن, همه زوایاى زندگى خویش را نورانى و متعالى گردانند.


البته براى آگاهى به خصوصیات كامل این اعمال به كتاب هاى دعا باید مراجعه نمود. (25)
امام صادق(ع) هم فرموده است: براى شب هاى قدرقرآن كریم را جلوى خود قرار دهید, آن را بگشایید و بخوانید: اللهم انى إسئلك بكتابك المنزل, وما فیه وفیه اسمك الاكبر, وإسمائك الحسنى, وما یخاف ویرجى, إن تجعلنى من عتقائك من النار.(26)

 


4 ـ نماز و دعا
امام صادق(ع) فرموده است: در هر یك از دو شبهاى قدر صد ركعت نماز مى بایست خوانده شود.(27) آن حضرت, خود نیز این عمل را انجام مى داد, چنانكه از سر شب تا سفیده صبح به دعا و مناجات با خداوند مى پرداخت.(28)از جمله دعاهایى كه به خواندن آنها سفارش شده دعاى جوشن كبیر مى باشد.

 


5 ـ استغفار و توبه
اگر چه روزه دارى خود عامل شست و شوى بخشى از گناهان مى باشد, اما براى وارد شدن به ماه مبارك رمضان, به خصوص دریافت فیض شب هاى قدراداى دین خالق و خلق هم, لازم خواهد بود, در عین حال, در این شب هاى نورانى, كه به بیان امام صادق(ع): درهاى رحمت الهى, به روى بندگان گشوده مى گردد.(29) درخواست آمرزش گناهان, توبه و انابه و گریه و ناله به درگاه خداوند, براى رفع گرفتارى ها و رسیدن به حاجت هاى مادى و معنوى, كارى ضرورى خواهد بود.


به هر حال, عظمت و تكالیف شب هاى نورانى و سرنوشت ساز قدر فراوان است, كه این مقال را مجال آن نیست, فقط به طور خلاصه مى توان گفت: شب قدر , شب وصل است و آداب و تكالیفى را هم كه تاكنون برشمردیم سراسر مى تواند مقدمه وصال محبوب باشد.

 

 

پی نوشت:
1ـ تفسیر نورالثقلین, ج 5, ص ;622 الدر المنثور فى التفسیر المإثور, ج 6, ص 371.
2ـ حج, 74.
3ـ تفسیر نوین, ص 275.
4ـ تفسیر نوین, ص 275.
5ـ دخان, 4.
6ـ المفردات فى غریب القرآن, ص 395.
7ـ تفسیر نورالثقلین, ج 5, ص ;631 البرهان فى تفسیر القرآن, ج 4, ص 486.
8ـ تفسیر نورالثقلین, ج 5, ص ;627 البرهان فى تفسیر القرآن, ج 4, ص ;487 وسائل الشیعه, ج 7, ص 259.
9ـ الدر المنثور فى تفسیر المإثور, ج 6, ص ;376 فى ضلال القران, ج 8, ص ;628 وسائل الشیعه, ج 7, ص 262.
10ـ بقره, 185.
11ـ الدر المنثور, ج 6, ص ;376 تفسیر نورالثقلین, ج 5, ص 629.
12ـ الدر المنثور, ج 6, ص 376.
13ـ الدر المنثور, ج 6, ص 376.
14ـ نور الثقلین, ج 5, ص 628.
15ـ بحارالانوار, ج 94, ص 10.
16ـ تفسیر نورالثقلین, ج 5, ص ;628 بحارالانوار, ج 94, ص 10.
17ـ بحارالانوار, ج 94, ص 10.
18ـ شرح نهج البلاغه, ج 20, ص ;154 بحارالانوار, ج 94, ص 10.
19ـ فضایل الاشهر الثلاثه, ص ;137 وسائل الشیعه, ج 7, ص 261.
20ـ وسائل الشیعه, ج 7, ص 261.
21ـ وسائل الشیعه, ج 7, ص 261.
22ـ البرهان فى التفسیر القرآن, ج 4, ص 488.
23ـ بحارالانوار, ج 94, ص 14.
24ـ بحارالانوار, ج94, ص14.
25ـ مفاتیح الجنان, ص 224.
26ـ بحارالانوار , ج 94 , ص 4.
27ـ وسائل الشیعه, ج 7, ص ;261 فضائل الاشهر الثلاثه, ص 137.
28ـ وسائل الشیعه, ج 7, ص 260.
29ـ وسائل الشیعه, ج 7, ص 259.




طبقه بندی: مذهبی و دینی،  مناسبتها، 
[ چهارشنبه 25 تیر 1393 ] [ ساعت 19 و 11 دقیقه و 48 ثانیه ] [ عطش ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ


آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب